In 2024 deed Janne na uitzichtloze maanden een poging tot zelfdoding, hij was toen 25 jaar. Hij overleefde het en wil zich nu uitspreken over het onderwerp. Als geen ander weet hij hoe belangrijk het is om te praten, want van buitenaf zie je vaak niet hoe het écht met iemand gaat.
Op dit moment gaat het eigenlijk best goed met mij, al vind ik dat vreselijk lastig om uit te spreken omdat ik het eigenlijk niet goed kan/mag hebben van mezelf. Er is een soort mechanisme in me dat vindt dat het altijd beter moet en hierdoor herken ik me ook niet echt in een bepaalde tevredenheid bij andere mensen. Gelukkig is dit de laatste maanden wel iets beter geworden voor mezelf, ik heb een doel waar ik voor leef en dat houdt me scherper. Of dat nou met studie, een volgende marathon, een volgende triatlon of iets anders is.
Daarnaast volg ik sinds september 2024 een Master in Internationale Betrekkingen aan de universiteit. Eigenlijk word ik hier pas voor het eerst in mijn leven echt op academisch niveau uitgedaagd, iets waar ik denk ik 24 jaar naar op zoek ben geweest. Het is fijn dat deze stap zo goed heeft uitgepakt omdat ik dit toch wel als hoog doel zag wat ik echt wilde.
Mijn mentale problemen zijn al op enorm jonge leeftijd begonnen. Ik denk niet dat iemand dit van mij had gedacht, want aan de buitenkant leek het altijd alsof het goed met mij ging. Veel vrienden, altijd een lach op mijn gezicht en vooral erg energiek en vol verhalen.
Toen ik een jaar of twee, drie oud was zijn mijn ouders eens thuisgekomen en zij zagen dat ik de krant aan het lezen was. Ik vroeg wat het woord ‘psycholoog’ betekende. Dit vind ik een redelijk alarmerend gegeven, een kind van die leeftijd probeert zichzelf niet uit te dagen door moeilijke woorden te leren en de krant te lezen. Op de basisschool ben ik vanaf het eerste moment apart gezet en getypeerd als hoogbegaafd. Ik zei de antwoorden op klassikale vragen direct goed en werd daarom vaak apart of buiten de klas gezet. Ik ken tussen mijn vierde en twaalfde levensjaar dan ook eigenlijk geen moment waarop ik niet heb geleerd dat ik specialer, andersdenkend en begaafder was dan andere kinderen.
Dit heeft ervoor gezorgd dat ik me vaak onbegrepen voelde. Ik kon bij niemand terecht en heb niet echt geleerd om te leren.
Ik weet nog dat ik rond mijn elfde of twaalfde meermaals voor de spiegel in de badkamer heb gestaan. Huilend van paniek wilde ik mezelf iets aandoen in de hoop dat het allemaal voorbij zou zijn. In die tijd ben ik ook wel begonnen met het schrijven van meerdere afscheidsbrieven die ik achter zou laten. Ik heb ze trouwens allemaal ergens verstopt en nooit meer gevonden. Wellicht dat mijn moeder ze gevonden heeft.
Ondanks dat er periodes zijn geweest waarin ik niet zo bezig was met gedachten aan zelfdoding, heb ik toch zo lang als ik mij kan herinneren al rondgelopen met suïcidale gedachtes. Eerst dacht ik daar niet zoveel van, later besefte ik me dat ik vaak een doodswens had. Destijds had ik helemaal niet door dat het niet normaal was. Voor mij voelde het juist vreemd als ik de gedachten aan de dood niet had.
In mijn jeugd heb ik eigenlijk nooit gepraat over hoe het echt met me ging. Maar op de momenten dat ik erover vertelde aan de mensen die dichtbij me stonden werd er niet op ingegaan. Dat zorgde ervoor dat ik het lange tijd voor mezelf heb gehouden. Ik wilde me niet nog vervreemder gaan voelen, niet nog sterker die buitenstaander zijn.
Op latere leeftijd, rond mijn 23e, kreeg ik wel de drang om erover te gaan praten, mede doordat ik toen voor de tweede keer in mijn leven naar een psycholoog ben gegaan. Ik vond het echter lastig om mijn gedachten op een opbouwende manier met de mensen om mij heen te delen. Het was alles of niets. Of ik sprak er niet over, of ik zei heel direct dat ik eigenlijk dood wilde. Die boodschap is voor veel mensen, denk ik, lastig om mee om te gaan. Het is dan ook een groot pijnpunt voor me dat de kring mensen die is overgebleven na mijn poging is geslonken. Dat is nog een hardere klap dan de poging zelf voor mij geweest.
Aan de andere kant heb ik meer ‘echt’ contact met mensen om mij heen gekregen na mijn poging. Mijn beste vriend Rogier is hier een goed voorbeeld van, hij heeft me echt enorm geholpen om het leven soms ook met een lach tegemoet te zien. Ik zou ook eigenlijk oprecht niet weten hoe het na de poging zou zijn geweest als hij er niet zou zijn. En het contact met mijn familie (opa, oma, ouders, oom, tante, nichtje en broer) is hechter geworden. Er ontstond een prettige dynamiek voor me omdat het op tafel lag en er open en goed over werd gepraat.
Rond mijn 18e kwam ik voor het eerst in aanraking met de hulpverlening. Voor een ADHD-test kwam ik bij een psycholoog terecht. Daar deed ik volgens mij al vrij snel blijken dat er toch wel meer aan de hand was. Uiteindelijk heb ik daar denk ik acht afspraken gehad, meer gericht op het testen van ADHD. Op mijn 23e ben ik zelf naar een psycholoog gestapt en daar ben ik na twee periodes doorverwezen naar een intensievere behandeling onder leiding van een regiebehandelaar, psycholoog en psychiater. Daar volg ik sinds januari 2024 een behandeling. Vanaf juli zal ik gaan starten bij een nieuwe GGZ-instelling voor een behandeling in schematherapie.
De gesprekken die ik bij de psycholoog en psychiater heb gehad hebben mij enorm geholpen. De inzichten die ik dankzij hun vragen kreeg kwamen uit mezelf en daardoor kon ik er ook echt aan gaan werken.
Ik denk dat ik de moed weet te behouden doordat er wat mij betreft geen andere optie is. Ik vind het leven nog niet voltooid en heb nog veel grote doelen en plannen waar ik in wil slagen en die ik wil bereiken.
Na mijn poging ben ik uiteindelijk uit het ziekenhuis in Amsterdam direct naar mijn opa en oma in het oosten van Nederland gegaan, samen met mijn moeder. Als je dan de tuin van je opa en oma inloopt en je oma huilend op je af ziet lopen, dan breekt er wel iets in je. Uiteindelijk zie ik, om in de woorden van mijn vader te blijven, het leven als een wielerkoers: we moeten allemaal door tot het einde en onderweg heb je het soms vreselijk zwaar. Sporten heeft me dan ook altijd erg geholpen. Ik krijg mijn gedachten op een rijtje tijdens een langdurige sportactiviteit, zoals hardlopen, wielrennen of zwemmen.
Wat me ten slotte ook echt heel erg heeft geholpen, is om herkenning te vinden in het lezen van de boeken van auteurs als Herman Hesse, Fjodor Dostojevski en Dante over zijn reis van de hel naar de hemel. Omdat ik me vaak onbegrepen voelde wist ik niet hoe het voor andere mensen zou kunnen zijn. Ik heb ook nooit met iemand gepraat die hetzelfde ervaarde als ik. In sommige personages uit die boeken herkende ik mezelf terug en dan voelde ik een soort opluchting. Eindelijk voelde ik me begrepen en voelde ik dat ik niet de enige was die hiermee liep.
Ik zie het leven anders in dan hiervoor. Ik ben veel rustiger en denk opeens helderder na over de keuzes die ik wil maken. Ik heb hechter contact met de mensen om mij heen.
Twee maanden na mijn poging voltooide ik, met een grote lach op mijn gezicht, een Iron Man (halve triatlon) waarbij ik elke seconde heb gedacht aan het moment waarop Dante in zijn boek de hel uitloopt: “Daar gingen wij naar buiten en zagen we opnieuw de sterren.” Zo zag ik het ook na het overleven en doorzetten: ik zag opeens weer licht in mijn leven.
Uiteindelijk kan praten ervoor zorgen dat een persoon zich minder alleen gaat voelen. Ik denk dat verbinding hier het allerbelangrijkst in is. Iemand die van plan is om zichzelf van het leven te beroven heeft er niets aan om er alleen voor te staan. Een campagne met “Praat erover” is niets zonder een campagne met “Luister ernaar” als boodschap. Als je erover wil praten, heb je het nodig dat de ander echt naar je luistert. Uiteindelijk zal dit ook zorgen voor meer bewustwording in de maatschappij.
Er is altijd wel iets om voor te leven. Al is het maar dat je praat met de mensen om je heen, die je vervolgens op hun manier kunnen helpen. En bovenal: stel een doel! Vind een uitdaging waar je je energie in kan stoppen. De psychiatrie in het ziekenhuis zag me na mijn poging en zij zeiden dat de dood wel heel erg dood is. Misschien wil je dat er iets verandert in je leven, maar dat is natuurlijk niet meer mogelijk als je echt dood bent.